in the name of god

دسته بندی ها

تبلیغات و حمایت ها

0

0

93

۰۶ خرداد ۱۳۹۷

نقد و بررسی روایات ساختگی (قسمت اول : خواستگاری دروغین)

نقد و بررسی روایت ساختگی خواستگاری امیر المؤمنین (ع) از دختر ابوجهل

تولید شده در سایت ندای شیعه

نقد و بررسی روایات ساختگی (قسمت اول: خواستگاری دروغین)

 

در کتاب علل الشرایع در باب «باب العلة التی من أجلها دفنت فاطمة علیها السلام باللیل و لم تدفن بالنهار» یعنی دلیل دفن فاطمه سلام الله علیها در شب، در حدیث دوم آمده است:

«حدّ ثنا علیّ بن أحمد قال حدّ ثنا أبو العبّاس أحمد بن محمّد بن یحیى عن عمرو بن أبی المقدام و زیاد بن عبد اللّه قالا أتى رجلٌ أبا عبد اللّه علیه السلام فقال له یرحمك اللّه هل تشیّع الجنازة بنار و یمشى معها بمجمرة أو قندیل أو غیر ذلك ممّا یضاء به قال فتغیّر لون أبی عبد اللّه علیه السلام من ذلك و استوى جالساً ثمّ قال إنّه جاء شقیّ من الأشقیاء إلى فاطمة بنات رسول اللّه ص فقال لها أ ما علمت أنّ علیّاً قد خطب بنت أبی جهل فقالت حقّاً ما تقول فقال حقّاً ما أقول ثلاث مرّات فدخلها من الغیرة ما لا تملك نفسها و ذلك أنّ اللّه تبارك و تعالى کتب على النّساء غیرةً و کتب على الرّجال جهاداً و جعل للمحتسبة الصّابرة منهنّ من الأجر ما جعل للمرابط المهاجر فی سبیل اللّه قال فاشتدّ غمّ فاطمة من ذلك و بقیت متفکّرةً هی حتّی أمست

و جاء اللّیل حملت الحسن على عاتقها الأیمن و الحسین على عاتقها الأیسر و أخذت بید أمّ کلثوم الیسرى بیدها الیمنى ثمّ تحوّلت إلى حجرة أبیها فجاء علیّ فدخل حجرته فلم یر فاطمة فاشتدّ لذلك غمّه و عظم علیه و لم یعلم القصّة ما هی فاستحى أن یدعوها من منزل أبیها فخرج إلى المسجد یصلّی فیه ما شاء اللّه ثمّ جمع شیئاً من کثیب المسجد و اتّکأ علیه فلمّا رأى النّبیّ ص ما بفاطمة من الحزن أفاض علیها من الماء ثمّ لبس ثوبه و دخل المسجد فلم یزل یصلّی بین راکع و ساجد و کلّما صلّى رکعتین دعا اللّه أن یذهب ما بفاطمة من الحزن و الغمّ و ذلك أنّه خرج من عندها و هی تتقلّب و تتنفّس الصّعداء فلمّا رآها النّبیّ ص أنّها لا یهنّیها النّوم و لیس لها قرارٌ قال لها قومی یا بنیّة فقامت فحمل النّبیّ ص الحسن و حملت فاطمة الحسین و أخذت بید أمّ کلثوم فانتهى إلى علیّ علیه السلام و هو نائمٌ فوضع النّبیّ ص رجله على رجل علیّ فغمزه و قال قم یا أبا تراب فکم ساکن أزعجته ادع لی أبا بکر من داره و عمر من مجلسه و طلحة فخرج علیّ فاستخرجهما من و اجتمعوا عند رسول اللّه ص فقال رسول اللّه ص یا علیّ أ ما علمت أنّ فاطمة بضعةٌ منّی منزلهما و أنا منها فمن آذاها فقد آذانی و من آذانی فقد آذى اللّه و من آذاها بعد موتی کان کمن آذاها فای حیااتی و مان آذاها فی حیاتی کان کمن آذاها بعد موتی قال فقال علیّ بلى یا رسول اللّه قال فما دعاك إلى ما صنعت فقال علیّ و الّذی بعثك بالحقّ نبیّاً ما کان منّی ممّا بلغها شیءٌ و لا حدّثت بها نفسی فقال النّبیّ صدقت و صدقت ففرحت فاطمة علیها السلام بذلك و تبسّمت حتّى رئی ثغرها فقال أحدهما لصاحبه إنّه لعجبٌ لحینه ما دعاه إلى ما دعانا هذه السّاعة قال ثمّ أخذ النّبیّ ص بید علیّ فشبّك أصابعه بأصابعه فحمل النّبیّ ص الحسن و حمل الحسین علیّ و حملت فاطمة أمّ کلثاوم و أدخلهام النّبایّ بیاتهم و وضاع علایهم قطیفاةً و استودعهم اللّه ثمّ خرج و صلّى بقیّة اللّیل فلمّا مرضت فاطمة مرضها الّذی ماتت فیه أتیاها عائدین و استأذنا علیها فأبت أن تأذن لهما فلمّا رأى ذلك أبو بکر أعطى اللّه عهداً أن لا یظلّه سقف بیت.

حتّى یدخل على فاطمة و یتراضاها فبات لیلةً فی البقیع ما یظلّه شیءٌ ثمّ إنّ عمر أتى علیّاً علیه السلام فقال له إنّ أبا بکر شیخ رقیق القلب و قد کان مع رسول اللّه صلی الله علیه و اله فی الغار فله صحبةٌ و قد أتیناها غیر هذه المرّة مراراً نرید الإذن علیها و هی تأبى أن تأذن لنا حتّى ندخل علیها فنتراضى فإن رأیت أن تستأذن لنا علیها فافعل قال نعم فدخل علیّ على فاطمة علیها السلام فقال یا بنت رسول اللّه صلی الله علیه و اله قد کان من هذین الرّجلین ما قد رأیت و قد تردّد مراراً کثیرةً و رددتهما و لم تأذنی لهما و قد سألانی أن أستأذن لهما علیك فقالت و اللّه لا آذن لهما و لا أکلّمهما کلمةً مان رأسی حتّى ألقى أبی فأشکوهما إلیه بما صنعاه و ارتکباه منّی.

فقال علیّ علیه السلام فإنّی ضمنت لهما ذلك قالت إن کنت قد ضمنت لهما شیئاً فالبیت بیتك و النّساء تتّبع الرّجال لا أخالف علیك بشیء فأذن لمن أحببت فخرج علیّ علیه السلام فأذن لهما فلمّا وقع بصرهما على فاطمة علیها السلام سلّما علیها فلم تردّ علیهما و حوّلت وجهها عنهما فتحوّلا و استقبلا وجهها حتّى فعلت مراراً و قالت یا علیّ جاف الثّوب و قالت لنسوة حولها حوّلن وجهی فلمّا حوّلن وجهها حوّلا إلیها فقال أبو بکر یا بنت رسول اللّه إنّما أتیناك ابتغاء مرضاتك و اجتناب سخطك نسألك أن تغفری لنا و تصفحی عمّا کان منّا إلیك قالت لا أکلّمکما من رأسی کلمةً واحدةً أبداً حتّى ألقى أبی و أشکوکما إلیه و أشکو صنیعکما و فعالکما و ما ارتکبتما منّی قالا إنّا جئنا معتذرین مبتغین [مبتغیین] مرضاتك فاغفری و اصفحی عنّا و لا تؤاخذینا بما کان منّا فالتفتت إلى علیّ ع و قالت إنّی لا أکلّمهما من رأسی کلمةً حتّى أسألهما عن شیء

سمعاه من رسول اللّه فإن صدّقانی رأیت رأیی قالا اللّهمّ ذلك لها و إنّا لا نقول إلّا حقّاً و لا نشهد إلّا صادقاً فقالت أنشادکما اللّه أ تذکران أنّ رسول اللّه صلی الله علیه و اله استخرجکما فی جوف اللّیل لشیء کان حدث من أمر علیّ فقالا اللّهمّ نعم فقالت أنشادکما باللّه هل سمعتما النّبیّ صلی الله علیه و اله یقول فاطمة بضعةٌ منّی و أنا منها من آذاها فقد آذانی و من آذانی فقد آذى اللّه و من آذاها بعد موتی فکان کمن آذاها فی حیاتی و من آذاها فی حیاتی کان کمن آذاها بعد موتی قالا اللّهمّ نعم قالت الحمد للّه ثمّ قالت اللّهمّ إنّی أشهدك فاشهدوا یا من حضرنی أنّهما قد آذیانی فی حیاتی و عند موتی و اللّه لا أکلّمکما مان رأسی کلمةً حتّى ألقى ربّی فأشکوکما بما صنعتما بی و ارتکبتما منّی فدعا أبو بکر بالویل و الثّبور و قال لیت أمّی لم تلدنی فقال عمر عجباً للنّاس کیف ولّوك أمورهم و أنت شیخ قد خرفت تجزع لغضب امرأة و تفرح برضاها و ما لمن أغضب امرأةً و قاما و خرجا قال فلمّا نعی إلى فاطمة نفسها أرسلت إلى أمّ أیمن و کانت أوثق نسائها عندها و فی نفسها فقالت لها یا أمّ أیمن إنّ نفسی نعیت إلیّ فادعی لی علیّاً فدعته لها فلمّا دخل علیها قالت له یا ابن العمّ أرید أن أوصیك بأشیاء فاحفظها علیّ فقال لها قولی ما أحببت قالت له تزوّج فلانة تکون لولدی مربّیةً من بعدی مثلی و اعمل نعشاً رأیت الملائکة قد صوّرته لی فقال لها علیّ أرینی کیف صورته فأرته ذلك کما وصفت له [وصف لها] و کما أمرت به ثمّ قالت فإذا أنا قضیت نحبی فأخرجنی من ساعتك أیّ ساعة کانت من لیل أو نهار و لا یحضرنّ من أعداء اللّه و أعداء رسوله للصّلاة علیّ أحدٌ قال علیّ علیه السلام أفعل فلمّا قضت نحبها ص و هم فی ذلك فی جوف اللّیل أخذ علیّ فی جهازها من ساعته کما أوصته فلمّا فرغ من جهازها أخرج على الجنازة و أشعل النّار فی جرید النّخل و مشى مع الجناازة بالنّار حتّى صلّى علیها و دفنها لیلًا فلمّا أصبح أبو بکر و عمر عاودا عائدین لفاطمة فلقیا رجلًا من قریش فقالا له من أین أقبلت قال عزّیت علیّاً بفاطمة قالا و قد ماتت قال نعم و دفنت فی جوف اللّیل

فجزعا جزعاً شدیداً ثمّ أقبلا إلى علیّ علیه السلام فلقیاه و قالا له و اللّه ما ترکت شیئاً من غوائلنا و مساءتنا و ما هذا إلّا من شیء فی صدرك علینا هل هذا إلّا کما غسّلت رسول اللّه صلی الله علیه و اله دوننا و لم تدخلنا معك و کما علّمت ابنك أن یصیح بأبی بکر أن انزل عن منبر أبی فقال لهما علیّ علیه السلام أ تصدّقانی إن حلفت لکما قالا نعم فحلف فأدخلهما على المسجد فقال إنّ رسول اللّه ص لقد أوصانی و تقدّم إلیّ أنّه لا یطّلع على عورته أحدٌ إلّا ابن عمّه فکنت أغسله و الملائکة تقلّبه و الفضل بن العبّاس یناولنی الماء و هو مربوط العینین بالخرقة و لقد أردت [أن] أنزع القمیص فصاح بی صائحٌ من البیت سمعت الصّوت و لم أر الصّورة لا تنزع قمیص رسول اللّه و لقد سمعت الصّوت یکرّره علیّ فأدخلت یدی من بین القمیص فغسّلته ثمّ قدّم إلیّ الکفن فکفّنته ثمّ نزعت القمیص بعد ما کفّنته و أمّا الحسن ابنی فقد تعلمان و یعلم أهل المدینة أنّه یتخطّى الصّفوف حتّى یأتی النّبیّ ص و هو ساجدٌ فیرکب ظهره فیقوم النّبیّ ص و یده على ظهر الحسن و الأخرى على رکبته حتّى یتمّ الصّلاة قالا نعم قد علمنا ذلك ثمّ قال تعلمان و یعلم أهل المدینة أنّ الحسن کان یسعى إلى النّبیّ و یرکب على رقبته و یدلی الحسن رجلیه على صدر النّبیّ ص حتّى یرى بریق خلخالیه من أقصى المسجد و النّبیّ صلی الله علیه و اله یخطب و لا یزال على رقبته حتّى یفرغ النّبیّ ص من خطبته و الحسن على رقبته فلمّا رأى الصّبیّ على منبر أبیه غیره شقّ علیه ذلك و اللّه ما أمرته بذلك و لا فعله عن أمری و أمّا فاطمة فهی المرأة الّتی استأذنت لکما علیها فقد رأیتما ما کان من کلامها لکما و اللّه لقد أوصتنی أن لا تحضرا جنازتها و لا الصّلاة علیها و ما کنت الّذی أخالف أمرها و وصیّتها إلیّ فیکما و

قال عمر دع عنك هذه الهمهمة أنا أمضی إلى المقابر فأنبشها حتّى أصلّی علیها فقال له علیّ علیه السلام و اللّه لو ذهبت تروم من ذلك شیئاً و علمت أنّك لا تصل إلى ذلك حتّى یندر عنك الّذی فیه عیناك فإنّی کنت لا أعاملك إلّا بالسّیف قبل أن تصل إلى شیء من ذلك فوقع بین علیّ و عمر کلامٌ حتّى تلاحیا و استبّا و اجتمع المهاجرون و الأنصار فقالوا و اللّه ما نرضى بهذا أن یقال فی ابن عمّ رسول اللّه ص و أخیه و وصیّه و کادت أن تقع فتنةٌ فتفرّقا.»

حدیث کرد ما را على بن احمد، گفت: حدیث کرد ما را ابو العباس احمد بن محمّد بن یحیى از عمرو بن مقدام و زیاد بن عبد اللّه، گفتند: مردى خدمت امام صادق علیه السّلام آمد و به او گفت: خدا رحمت کند، آیا می‌شود جنازه را در نور آتش تشییع کرد و یا با آتش و قندیل و یا چیز دیگرى که روشنایى می‌دهد، همراه جنازه رفت؟ گفت: رنگ امام صادق علیه السّلام از این سخن دگرگون شد و مرتّب نشست، و سپس گفت: شقیّى از اشقیا به نزد فاطمه دختر پیامبر خدا صلّى اللّه علیه و آله آمد و به او گفت: آیا می‌دانى که على علیه السّلام از دختر ابو جهل خواستگارى کرده است؟

فاطمه گفت: حقیقت را می‌گویى؟ آن مرد سه بار گفت: آنچه می‌گویم حقیقت است. پس غیرت فاطمه تحریك شد به طورى که نتوانست مالك احساسات خود شود و این بدان جهت بود که خداوند براى زنان غیرت و براى مردان جهاد را نوشته است و براى زنانى که خویشتن دارى و صبر کنند پاداش کسى را که نگهبان مرزها و مهاجر در راه خدا باشد نوشته است.

گفت: اندوه فاطمه از این جریان بیشتر شد و او در اندیشه بود، تا اینکه شب شد و او شبانه حسن را در شانه راست و حسین را در شانه چپ خود قرار داد و دست چپ ام کلثوم را به دست خود گرفت و به خانه پدرش رفت، و پس على علیه السلام آمد و وارد خانه شد و فاطمه علیها السّلام را ندید و از این جهت به شدّت اندوهگین شد و بر او گران آمد، در حاالى که نمی‌دانست که قضیّه از چه قرار است. او از اینکه فاطمه را از خانه پدرش صدا بزند، خجالت می‌کشید، پس به مسجد در آمد و به تعدادى که خدا می‌خواست نماز خواند و پس از آن مقدارى از ریگهاى مسجد را جمع کرد و بر آن تکیه داد. چون پیامبر اندوه فاطمه را دید قدرى آب به او داد، سپس لباسش را پوشید و وارد مسجد شد، او همچنان نماز می‌خواند و در حال رکوع و سجود بود و هر گاه که دو رکعت نماز می‌خواند، از خدا می‌خواست که اندوه فاطمه را برطرف کند، چون وقتى از پیش او بیرون آمد او بسیار ناراحت بود.

زیرا پیامبر صلّى اللّه علیه و آله فاطمه را دید که خواب به چشمش نمی‌رود و آرام و قرار ندارد، به او گفت: دخترم برخیز و او برخاست و پیامبر حسن را برداشت و فاطمه حسین را برداشت و دست ام کلثوم را گرفت تا اینکه نزد على علیه السلام رسیدند، پیامبر پاى خود را روى پاى على گذاشت و او را بیدار کرده و گفت: برخیز اى ابو تراب که دل آرامى را بیقرار ساخته‌اى. ابو بکر را از خانه‌اش و عمر را از مجلسش و نیز طلحه را صدا بزن، على (ع) بیرون رفت و آنها را از منزلهایشان صدا زد و همگى نزد رسول خدا صلّى اللّه علیه و آله گرد آمدند.

پیامبر صلّى اللّه علیه و آله گفت: اى على! آیا نمی‌دانى که فاطمه پاره تن من است و من از او هستم؟ هر کس او را اذیّت کند مرا اذیّت کرده و هر کس مرا اذیّت کند خدا را اذیّت کرده و هر کس او را پس از مرگ من اذیّت کند مانند این است که در حال حیات من اذیّت کرده است و هر کس او را در حال حیات من اذیّت کند مانند این است که او را پس از مرگ من اذیّت کرده است.

می‌گوید: على علیه السّلام گفت: آرى، اى پیامبر خدا. پیامبر گفت: پس چه چیزى باعث شد که آن کار را کردى؟ على گفت: سوگند به کسى که تو را به حقّ به پیامبرى برگزید آنچه به او رسیده، هرگز از من واقع نشده است و حتى فکر آن را هم به خود راه نداده‌ام.

پیامبر صلّى اللّه علیه و آله فرمود: راست گفتى، راست گفتى. پس فاطمه علیها السّلام خوشحال شد و تبسّمى کرد، به طورى که دندانهایش دیده شد. پس یکى از آن دو نفر به رفیقش گفت: جاى تعجّب است، ما را در این وقت براى چه خواسته بود؟

سپس پیامبر دست على را گرفت و انگشتانش را به انگشتان او چسبانید و پیامبر حسن را برداشت و على حسین را و فاطمه ام کلثوم را و پیامبر آنها را به خانه خود آورد و قطیفه‌اى انداخت و آنها را به خدا سپرد و بیرون آمد و بقیه شب را به نماز ایستاد.

پس چون فاطمه علیها السّلام مریض شد در آن بیمارى که با آن از دنیا رفت، آن دو نفر به عنوان عیادت آمدند و از او اجازه خواستند و او اجازه نداد، وقتى ابو بکر چنین دید، با خدا پیمان بست که زیر هیچ سقفى نرود مگر اینکه نزد فاطمه برود و او را از خود راضى کند. یك شب در بقیع بیتوته کرد و هیچ سقفى بالاى سرش نبود.

عمر نزد على علیه السّلام آمد و به او گفت: ابو بکر پیرمردى نازك دل است و یار غار پیامبر بود و ما به طور مکرّر آمدیم و از فاطمه اجازه خواستیم و او مانع از آن شد که ما نزد وى آییم و رضایت او را جلب کنیم، اگر تو می‌توانى براى ما از او اجازه ملاقات بگیرى این کار را بکن، على علیه السّلام گفت: آرى. پس نزد فاطمه رفت و گفت: اى دختر پیامبر خدا صلّى اللّه علیه و آله تو خود دیدى که این دو مرد چه کردند، اینها بارها آمده‌اند و تو آنها را نپذیرفته‌اى و به آنها اجازه نداده‌اى، اکنون از من خواسته‌اند که از تو اجازه بگیرم. فاطمه گفت: به خدا سوگند که به آنها اجازه نمی‌دهم و با آنها هرگز سخن نمی‌گویم تا وقتى که با پدرم ملاقات کنم و از کارى که با من کرده‌اند به او شکایت برم. على علیه السّلام گفت: من براى این کار ضامن آنها شده‌ام.

فاطمه گفت: اگر تو ضمانت کرده‌اى، خانه، خانه توست و زنان تابع مردان هستند و من با تو هیچ مخالفتى نمی‌کنم، به هر کس که خواستى اجازه بده.

على علیه السّلام بیرون آمد و به آن دو نفر اجازه ورود داد، وقتى چشم آنها به فاطمه افتاد، به او سلام کردند و او جواب سلام نداد و صورت خود را برگردانید و آنها به آن طرف که صورت فاطمه بود رفتند. باز فاطمه صورت خود را برگردانید و چندین بار این کار تکرار شد و فاطمه گفت: یا على! روى من لباس بکش و به زنانى که اطراف او بودند گفت: صورت مرا برگردانید و چون صورت او را برگردانیدند و آن دو نفر هم به سوى او برگشتند، ابو بکر گفت: اى دختر رسول خدا، ما براى جلب رضایت تو و دورى از خشم تو نزد تو آمده‌ایم، از تو درخواست می‌کنیم که ما را ببخشى و از چیزى که از جانب ما در باره تو واقع شده درگذرى. فاطمه گفت: من هرگز با شما حتى یك کلمه سخن نمی‌گویم تا وقتى که با پدرم ملاقات کنم و از شما و کارهایى که درباره من کردید به او شکایت کنم.

گفتند: ما آمده‌ایم و از تو معذرت می‌خواهیم و در طلب خوشنودى تو هستیم، ما را ببخش و از ما درگذر و ما را به سبب کارهایى که کرده‌ایم مؤاخذه مکن. فاطمه به سوى على (ع) متوجّه شد و گفت: من هرگز با آنان سخن نخواهم گفت مگر اینکه از آنها راجع به سخنى که از پیامبر خدا شنیده‌اند بپرسم، اگر تصدیق کردند آن وقت نظر خودم را اظهار خواهم کرد.

گفتند: اشکالى ندارد و ما جز حق نخواهیم گفت و جز به راستى شهادت نخواهیم داد.

فاطمه علیها السّلام گفت: شما را به خدا سوگند می‌دهم آیا به یاد دارید که پیامبر خدا در دل شب شما را به سبب کارى که از على علیه السّلام صادر شده بود دعوت کرد؟ گفتند: آرى. گفت: شما را به خدا سوگند می‌دهم آیا شما از پیامبر شنیدید که گفت: فاطمه پاره تن من است و من از او هستم، هر کس او را اذیّت کند مرا اذیّت کرده و هر کس مرا اذیّت کند خدا را اذیّت کرده و هر کس او را پس از مرگ من اذیّت کند، مانند آن است که مرا در حال حیاتم اذیّت کرده است و هر کس او را در حال حیات من اذیّت کند مانند آن است که مرا پس از مرگم اذیّت کرده است؟ گفتند: آرى.

فاطمه گفت: سپاس خدا را. سپس گفت: خدایا من تو را گواه می‌گیرم و اى کسانى که در اینجا حضور دارید شما هم گواه باشید که این دو نفر مرا در زندگى و در حال مرگ اذیّت کردند و به خدا سوگند که هیچ سخنى با شما نخواهم گفت تا پروردگارم را ملاقات کنم و از شما به سبب کارهایى که کرده‌اید شکایت کنم. در این هنگام ابو بکر گفت: واى بر من، هلاك شدم و گفت: اى کاش مادرم مرا نزاییده بود، عمر گفت: تعجّب از مردم است که چگونه تو را به خلافت انتخاب کردند و تو پیرمرد خرفتى هستى که به سبب خشم یك زن داد و فریاد می‌کنى و با خوشنودى او شاد می‌شوى و براى کسى که زنى را خشمناك کرده چیزى نیست. آنها برخاستند و بیرون رفتند.

می‌گوید: چون فاطمه علیها السّلام آثار مرگ را در خود دید، کسى را نزد امّ ایمن فرستاد و او مطمئن ترین زن نزد وى و در نظر وى بود. به او گفت: اى امّ ایمن من در حال مرگ هستم، على را نزد من بخوان، او على را خواند، پس چون على وارد شد، فاطمه به او گفت: اى پسر عمو، می‌خواهم چند چیز را به تو وصیّت کنم، آنها را در حقّ من رعایت کن. على گفت: آنچه دوست دارى بگو.

گفت: با فلانى ازدواج کن تا پس از من بچه‌هایم را مانند خودم تربیت کند و براى من تابوتى بساز به شکلى که فرشتگان براى من تصویر کرده‌اند. على گفت: شکل آن را به من نشان بده، پس فاطمه شکل آن را همان گونه که توصیف کرده بود و به او فرمان داده بود نشان داد، سپس گفت: وقتى من از دنیا رفتم، مرا همان ساعت در هر ساعتى از روز یا شب باشد بیرون کن و کسى از دشمنان خدا و رسول خدا در نماز من شرکت نکند. على گفت: چنین می‌کنم.

وقتى فاطمه از دنیا رفت و مردم شب را سپرى می‌کردند، على همان گونه که فاطمه وصیّت کرده بود، در همان ساعت به تجهیز او پرداخت و چون از تجهیز او فارغ شد جنازه را بر روى تابوت بیرون کرد و در یك شاخه درخت خرما آتش روشن کرد و جنازه را با آن حرکت داد تا اینکه به آن نماز خواند و شبانه دفن کرد.

چون صبح شد ابو بکر و عمر مجدّدا به دیدار فاطمه شتافتند و با مردى از قریش ملاقات کردند و به او گفتند: از کجا می‌آیى؟ گفت: مرگ فاطمه را به على تسلیت گفتم. گفتند: مگر فاطمه از دنیا رفته؟ گفت: آرى، و شبانه هم دفن شده است.

آنها به شدّت ناراحت شدند، سپس نزد على علیه السّلام رفتند و با او ملاقات کردند و گفتند: چیزى را در هلاك نمودن ما و بدى کردن به ما فروگذار نکردى و این کار جز براى آن ناراحتى نبود که در سینه تو نسبت به ما وجود دارد، همان گونه که پیامبر خدا را بدون حضور ما غسل دادى و ما را با خودت همراه نکردى و پسرت را وادار نمودى که به ابو بکر داد بزند که از منبر پدرم پایین بیا.

على علیه السّلام به آنها گفت: آیا براى شما سوگند بخورم باور می‌کنید؟ گفتند: آرى. سوگند خورد و آنها را به مسجد برد و گفت: همانا پیامبر خدا به من وصیت کرده بود که هیچ کس جز پسر عمویش بر عورت او آگاه نشود و من غسل می‌دادم و فرشتگان او را حرکت می‌دادند و فضل بن عباس آب می‌ریخت در حالى که دو چشم خود را با پارچه‌اى بسته بود. وقتى من خواستم پیراهن او را بکنم، فریادى از خانه شنیدم که می‌گفت: پیراهن پیامبر را نکن. و من صدا را می‌شنیدم ولى کسى را نمی‌دیدم و این صدا این سخن را تکرار می‌کرد، پس من دستم را از میان پیراهن وارد کردم و او را غسل دادم و سپس کفنى به من داده شد و من پیامبر را کفن کردم و از زیر آن، پیراهن او را درآوردم.

و امّا فرزندم حسن، شما دو نفر می‌دانید و اهل مدینه می‌دانند که او میان صفها می‌رفت تا به پیامبر می‌رسید در حالى که او در سجده بود و سوار پشت او می‌شد و پیامبر از سجده برمی‌خاست در حالى که دست او بر پشت حسن بود و دست دیگرش بر زانوى او بود تا نماز تمام می‌شد. گفتند: آرى این را می‌دانیم. سپس على گفت: شما می‌دانید و اهل مدینه می‌دانند که حسن به طرف پیامبر می‌رفت و بر گردن او سوار می‌شد و پاهایش را بر سینه پیامبر می‌انداخت به گونه‌اى که برق خلخالهایش از آخر مسجد دیده می‌شد و پیامبر خطبه می‌خواند در حالى که او همچنان بر گردن پیامبر بود تا اینکه پیامبر از خطبه فارغ می‌شد و حسن با او بود.

اکنون که این کودك کس دیگرى را بر منبر پدرش می‌بیند، این کار براى او گران می‌آید و به خدا سوگند که من به او دستور نداده‌ام و آن کار را به دستور من انجام نداده است.

و امّا فاطمه علیها السّلام، او بانویى است که من براى شما از او اجازه ملاقات گرفتم و شما دیدید که او چه سخنى به شما گفت: به خدا سوگند که به من وصیّت کرد که شما دو نفر بر جنازه و نماز او حاضر نشوید و من نمی‌توانستم با وصیّت او درباره شما مخالفت کنم.

عمر گفت: این سخنان را رها کن، من به قبرستان می‌روم و قبر او را نبش می‌کنم و بر او نماز می‌خوانم. على به او گفت: به خدا سوگند که اگر به سوى آن بروى، می‌دانى که به آن دست نخواهى یافت مگر اینکه سرت از تنت جدا شود و من پیش از آنکه تو به آنجا برسى جز با شمشیر با تو مقابله نخواهم کرد. پس میان على و عمر سخنانى ردّ و بدل شد و با هم ستیز کردند و مهاجرین و انصار جمع شدند و گفتند: به خدا سوگند که ما به این راضى نمی‌شویم که در باره پسر عمو و برادر و وصىّ پیامبر خدا چیزى گفته شود. و نزدیك بود فتنه‌اى واقع شود ولى متفرّق شدند.

 

خب بزرگواران توجه کنید که ما ابتدا متن روایت و سپس ترجمه‌ی روایت را در اختیار شما قرار دادیم.

مرحوم صدوق روایت را از شیخ و استاد خود «علیّ بن أحمد بن محمّد الدقّاق» نقل نموده که بر اساس تحقیق وی همان «علیّ بن أحمد بن محمّد بن عمران الدقّاق» و «علیّ بن أحمد بن موسى الدقّاق» است. برخی از متأخرین و معاصرین همچون شیخ شوشتری در قاموس و محقق خوئی در معجم رجال به این اتحاد اشاره نموده اند. هرچند وی در کتب رجالی توثیق نشده است.

اما «أبو العبّاس، أحمد بن یحیى بن زکریّا القطّان» مجهول می‌باشد و در کتب رجال قدما مطلبی در مورد وی بیان نشده است.

مامقانی در توصیف وی می‌گوید:

«و لیس للرجل ذکر فی کتب الرجال، و إنّما وقع فی طریق الصدوق رحمه اللّه فی الفقیه و حاله مجهول».

 

اما «عمرو بن أبی المقدام ثابت بن هرمز الحداد» نجاشی وی را «مولى بنی عجل» دانسته و کشی در ترجمه وی در ضمن روایتی می‌گوید:

«عن رجل من قریش قال: کنا بفناء الکعبة و أبو عبد اللّه علیه السّلام قاعد، فقیل له: ما اکثر الحاج! فقال علیه السلام: ما أقل الحاج! فمر عمرو بن أبى المقدام، فقال: هذا من الحاج».

 

و ابن غضائری در توصیف او عبارت «ضعیف جدّا» البته علامه حلی به نقل از کتاب دیگری از غضائری وی را فی الجمله توثیق نموده است.

نکته قابل ذکر آنکه ترجمه وی در کتب اهل سنت نیز منعکس شده و وی را به دلیل تمایل به تشیع ضعیف دانسته‌اند. و کیف کان هرچند شیخ شوشتری در قاموس و محقق خوئی و بسیاری از اعلام وی را توثیق می‌کنند اما همچنان که محقق خوئی تصریح نموده در طریق شیخ صدوق به عمرو بن ثابت، فردی به نام «حکم بن مسکین» وجود دارد که توثیق نشده، «و الطریق ضعیف لأن فیه الحکم بن مسکین و لم یرد فیه توثیق».

همچنین زیاد بن عبدالله نیز کاملا مجهول می‌باشد و هیج نامی در کتب رجالی قدیما و حدیثا از وی نیامده است. و کیف کان سند روایات مورد خدشه بوده و لذا از جهت سند این روایت بی اعتبار خواهد شد.

 

منشأ داستان ساختگی خواستگاری از دختر ابوجهل در کتب اهل سنت

اما روایت ساختگی فوق و داستان خواستگاری امیرالمؤمنین علیه السلام ریشه در کتب اهل سنت دارد. در کتبی همچون مسند احمد بن حنبل؛ صحیح بخاری؛ صحیح مسلم و سنن ابن ماجه این روایت اینگونه نقل شده است:

«حدّثنا وهب بن جریر، حدّ ثنا أبی قال: سمعت النّعمان یحدّث، عن الزّهری،ّ عن علیّ بن حسین، عن المسور بن مخرمة: أنّ علیّا خطب ابنة أبی جهل، فوعد بالنّکاح. فأتت فاطمة إلى النّ بیّ صلّى اللّه علیه وسلّم، فقالت: إنّ قومك یتحدّثون أنّك لا تغضب لبناتك، وأنّ علیّا قد خطب ابنة أبی جهل، فقام النّبیّ صلّى اللّه علیه وسلّم، فحمد اللّه، وأثنى علیه وقال: "إنّ ما فاطمة بضعةٌ منّی، وأنا أکره أن تفتنوها". وذکر أبا العاص بن الرّبیع، فأکثر علیه الثّناء، و قال: لا یجمع بین ابنة نبیّ اللّه، وبنت عدوّ اللّه"، فرفض علىّ ذلك».

 

اما مسور بن مخرمه راوی این روایت کیست؟

همچنان که اکثر مورخین اهل سنت گفته اند وی در سال دوم هجرت متولد شد و در زمان رحلت پیامبر هشت سال داشت. عبدالبر در کتاب مشهور استیعاب می‌گوید:

«ولد بمکة بعد الهجرة بسنتین، و قدم به أبوه المدینة فی عقب ذی الحجة سنة ثمان، و هو أصغر من ابن الزبیر بأربعة أشهر، و قبض النبی صلى الله علیه و سلم و المسور ابن ثمان سنین» او از مریدان و ملازمان عمر بن خطاب بوده: «کان یلزم عمر بن الخطاب» تا آنجا که می‌گوید: «کنا نلزم عمر بن الخطاب نتعلم منه الورع.» و در مسأله شورای شش نفره همراه دائی خود عبد الرحمن بن عوف بسیار فعال بود «لم یزل مع خاله عبد الرحمن بن عوف مقبلا و مدبرا فی أمر الشورى» خوارج احترام خاصی برای او قائل بوند و وی را بزرگ می‌شمردند: «و کانت الخوارج تغشاه و تعظّمه و ینتحلون رأیه» وی علاقه خاصی به معاویه داشت تا جائی که نقل شده: «فلم أسمع المسور ذکر معاویة إلّا صلّى علیه» وی در نهایت به حزب جماعت زبیریان که با خاندان اهل بیت علیهم السلام خصومت داشتند پیوست و در واقعه حره به وسیله اصابت سنگ منجنیق هلاك شد: «أقام مع ابن الزبیر بمکة، حتى قدم الحصین ابن نمیر إلى مکة فی جیش من الشام لقتال ابن الزبیر بعد وقعة الحرّة، فقتل المسور، أصابه حجر منجنیق».

 

حال سوال اینجاست که چگونه است که چنین واقعه‌ای را تنها یك کودك غیر ممیز از میان آن همه از بزرگان و اصحاب، نقل نموده!؟ و عجیب تر آنکه همچنان که در صحیح بخاری آمده، این روایت جعلی را مسور به امام زین العابدین علیه السلام در زمان بازگشت از واقعه کربلا بیان نمود! آن هم بدون هیچ مناسبتی:

«أنّ علیّ بن حسین حدّثه: «أنّهم حین قدموا المدینة من عند یزید بن معاویة مقتل حسین بن علیّ رحمة اللّه علیه، لقیه المسور بن مخرمة، فقال له: هل لك إلیّ من حاجة تأمرنی بها؟ فقلت له: لا. فقال له: فهل أنت معطیّ سیف رسول اللّه صلّى اللّه علیه و سلّم؟ فإنّی أخاف أن یغلبك القوم علیه، و ایم اللّه، لئن أعطیتنیه لا یخلص إلیهم أبدًا حتّى تبلغ نفسی. إنّ علیّ بن أبی طالب خطب ابنة أبی جهل على فاطمة...»

 

 بررسی محتوا

اول: عدم امکان این خواستگاری از منظر تاریخی

طبق اسناد موجود در کتاب هاى اهل سنت، امکان خواستگارى امیر مؤمنان علیه السلام از دختر ابوجهل وجود ندارد. ما به چند نکته بسنده مى‌کنیم:

دختر ابوجهل، تا پیش از فتح مکه، اسلام نیاورده بود:

دخترى که اهل سنت ادعا مى‌کنند امیر مؤمنان از او خواستگارى کرده است، جویریه نام داشته است که تا فتح مکه اسلام نیاورده است و در فتح مکه به همراه دیگر طلقاء از جمله زن برادرش، مجبور به پذیرش اسلام شد.

 

محمد بن سعد درباره زمان اسلام آوردن او مى‌نویسد:

«لما کان یوم الفتح أسلمت أم حکیم بنت الحارث بن هشام امرأة عکرمة بن أبی جهل وأتت رسول الله صلى الله علیه وسلم فبایعته، جویریة بنت أبی جهل... أسلمت وبایعت وتزوجها عتاب بن أسید بن أبی العیص بن أمیة ثم تزوجها أبان بن سعید بن العاص بن أمیة فلم تلد له شیئا.»

روز فتح مکه امّ حکیم دختر حارث بن هشام همسر عکرمة بن ابوجهل مسلمان شد، خدمت پیامبر (ص) آمد و بیعت کرد، جویریه دختر ابوجهل... اسلام آورد و مسلمان شد، عتاب بن اسید بن ابوالعیص بن امیه با وى ازدواج کرد، سپس ابان بن سعید بن عاص بن امیه با وى ازدواج کرد که فرزندى از وى نداشت.

 

بزرگواران ببینید بی درنگ پس از اسلام آوردن، با دیگری ازدواج کرد:

جویریه پس از آن که اسلام آورد، با شخصى به نام، عتاب بن أسیّد که از سوى پیامبر حاکم مکه گماشته شده بود، ازدواج نمود، و تا زمانى که رسول خدا صلى الله علیه وآله زنده بود همسر او بود، در نتیجه، پس از اسلام نیز نمى‌تواند این خواستگارى صورت پذیرفته باشد.

 

محمد بن سعد مى‌نویسد:

«جویریة بنت أبی جهل... أسلمت وبایعت وتزوجها عتاب بن أسید بن أبی العیص بن أمیة»

جویریه دختر ابوجهل... اسلام آورد و مسلمان شد، عتاب بن اسید بن ابوالعیص بن امیه با وى ازدواج کرد، سپس ابان بن سعید بن عاص بن امیه با وى ازدواج کرد که فرزندى از وى نداشت.

 

ابن عبد البر و مزى در باره شوهر او و این که پس از ازدواج با دختر ابوجهل تا زمانى که پیامبر (ص) رحلت نکرده بودند، به مدینه مهاجرت نکرده است، مى‌نویسند:

«فلم یزل عتاب أمیرا على مکة حتى قبض رسول الله صلى الله علیه وسلم.»

عتاب والى مکه بود تا زمانى که رسول خدا (ص) از دنیا رفت.

 

اسلام در قلب جویریه رسوخ نکرده بود:

امیرمؤمنان علیه السلام در باره افرادى که در فتح مکه به ظاهر مسلمان شدند مى‌فرماید:

«فو الّذی فلق الحبّ ة و برأ النّسمة ما أسلموا و لکن استسلموا و أسرّ وا الکفر فلمّا وجدوا أعواناً علیه أظهروه.»

به خدایى که دانه را شکافت، و پدیده‌ها را آفرید، آن ها اسلام را نپذیرفتند؛ بلکه به ظاهر تسلیم شدند و کفر خود را پنهان داشتند، و آنگاه که یاورانى یافتند آن را آشکار ساختند.

 

جویریه از افرادی است که در فتح مکه همزمان با دیگر طلقاء و در سایه شمشیر اسلام را پذیرفت، نه این که با آغوش باز پذیرفته و به حقانیت اسلام ایمان آورده باشد.

شاهد بر این مطلب نیز این است که هنگامی که در همان زمان صداى اذان بلال را مى شنید، جملات زننده‌اى را بر زبان جارى کرد که نشان مى‌دهد نور اسلام در قلب او رسوخ نکرده است.

 

بلاذرى و ابوالفداء در این باره مى‌نویسند:

«ولما جاء وقت الظهر أمر رسول الله صلى الله علیه وسلم بلالا أن یؤذن على ظهر الکعبة وقریش فوق الجبال، فمنهم من یطلب الأمان، ومنهم من قد أمن، فلما أذن وقال: أشهد أن محمدا رسول الله، قالت جویریة بنت أبی جهل: لقد أکرم الله أبی حین لم یشهد نهیق بلال فوق الکعبة.»

هنگام ظهر ( روز فتح مکه) رسول خدا (ص) دستور داد تا بلال بر بام کعبه اذان بگوید، قریش بالاى کوه‌ها رفته بودند، بعضى از آنان در خواست امان کرده و بعضى هم ایمان آورده بودند، هنگامى که بلال گفت: «اشهد ان محمدا رسول الله» جویریه دختر ابوجهل گفت: خدا به پدرم لطف کرد، که صداى بلال را از بالاى کعبه نشنید.

 

بزرگواران دیدید که حتی اسلام دختر ابی جهل نیز ظاهری بوده و در قلب به پیامبر عظیم شأن اسلام ایمان نداشته و حتی در همان روز های ابتدایی کفر خود را حتی بر زبان هم آشکار می‌کرده است. حال چگونه امکان دارد که امیر مؤمنان علیه السلام، با وجود دردانه رسول خدا و بانوى دو عالم، بخواهد از چنین دخترى خواستگارى نماید؟!

 

جویریه، کینه قاتل پدرش را به دل داشت:

امیر مؤمنان علیه السلام همان کسى بود که در جنگ بدر، ابوجهل، را به درك واصل کرد و طبیعى است که بازماندگان مقتول به ویژه دخترش، کینه قاتل پدر را همواره در دل داشته باشند؛ مگر این که به حقیقت اسلام ایمان آورده باشند که اثبات کردیم اینگونه نبوده. جویریه از دسته اول بود و کینه امیرمؤمنان علیه السلام را در دل داشت و آن را فراموش نکرده بود.

«قالت: لقد رفع الله ذکر محمد وأما نحن فسنصلی ولکنا لا نحب من قتل الأحبة.»

خدا نام محمد را بالا برد؛ ولى ما افرادى که افراد مورد علاقه ما را کشتند دوست نداریم.

 

با توجه به کینه عمیق وى نسبت به قاتل پدرش، آیا قابل تصور است که او بخواهد همسر قاتل پدرش بشود و یا امیر مؤمنان بخواهد از چنین شخصى خواستگارى کند؟!

در ضمن اگر که افسانه‌ی خواستگاری، پیش از اسلام آوردن ظاهری دختر ابو جهل باشد، حرمت ازدواج با مشرکین و بت پرستان، دلیل دیگری بر بطلان این روایت می‌باشد.

 

دوم: این روایت، مخالف قرآن است

افزون بر مشکلات جدى گذشته، هنگامى که این حدیث را براى سنجش میزان صحت آن به قرآن عرضه مى‌نماییم، در همان ابتدا به روشنی، عدم سازگارى آن را با قرآن، درمى‌یابیم؛ زیرا قرآن با صراحت تمام از حلیت و جواز تعدد زوجات و این که مردان مى‌توانند با شرائطی، بیش از یك همسر اختیار نمایند، سخن گفته است آنجا که مى‌فرماید:

«فانکحوا ما طاب لکم من النّساء مثنى و ثلاث و رباع ». النساء/3.

هر چه از زنان که دوست دارید، دو دو، سه سه، چهار چهار، به زنى گیرید.

 

و این که مى‌بینیم رسول اکرم صلى الله علیه وآله بر این امر اقدام نموده است نیز در حقیقت ترجمان عملى این حکم خداست؛ در حالى که مفهوم حدیث مسور بن مخرمه این است که رسول خدا صلى الله علیه وآله همسر گزینى و ازدواج مجدد را براى دامادش علی علیه السلام حرام اعلام مى‌کند.

ادامه دارد...

 

ادامه این مقاله را در لینک زیر بخوانید:

http://nedayeshia.com/page.php?id=1277

 

0
ديدگاه