in the name of god

دسته بندی ها

تبلیغات و حمایت ها

0

0

94

۰۱ خرداد ۱۳۹۷

بررسی روایات مدح امیر المؤمنین (ع) در کتب فریقین _ قسمت اول

بررسی روایات مدح امیرالمؤمنین (ع) در کتب فریقین

تولید شده در سایت ندای شیعه

بسم الله الرحمن الرحیم

بررسی روایات مدح امیر المؤمنین (ع) در کتب فریقین - قسمت اول

 

اللهم صل علی محمد و آل محمد و عجل فرجهم

اللهم عجل لولیک الفرج و العافیه و النصر و جعلنا من خیر انصاره و اعوانه و المستشهدین بین یدیه

 

این جلسه که اولین جلسه از سلسله جلسات بررسی روایات مدح امیرالمؤمنین (ع) از دیدگاه فرق مختلف اسلامی هست، بسیار مشتاقم که روایت صحیح «انا مدینه العلم و علیا بابها» که نشان دهنده مرجعیت دینی حضرت امیر علیه السلام بعد از پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم می‌باشد را با هم بررسی کنیم.

در اول کار انواع مختلفی که این حدیث شریف ذکر شده در منابع اهل سنت را بیان می‌کنیم.

حاکم نیشابوری در مستدرک خود اورده است که:

قال رسول الله صل الله علیه و آله و سلم :أنا مدینة العلم و علی بابها فمن اراد العلم فلیأت الباب؛

حاکم نیشابوری، المستدرک علی الصحیحین، ج 3، ص 126

من شهر دانشم و علی دروازه آن است؛ هر کس دانش می‌جوید، باید از آن دروازه وارد شود.

 

طبری که از بزرگترین مفسران و تاریخ نویسان اهل سنت هست در کتاب تهذیب الآثار چنین نوشته:

(1431)- [8] حَدّثَنِی إِسْمَاعِیلُ بْنُ مُوسَى السّدّيّ، قَالَ: أَخْبَرَنَا مُحَمّدُ بْنُ عُمَرَ الرّومِیّ، عَنْ شَرِیكٍ، عَنْ سَلَمَةَ بْنِ کُهَیْلٍ، عَنْ سُوَیْدِ بْنِ غَفَلَةَ، عَنِ الصّنَابِحِیّ، عَنْ عَلِیّ، أَنّ النّبِیّ (ص) قَالَ:"أَنَا دَارُ الْحِكْمَةِ، وَعَلِیّ بَابُهَا".

الطبری، أبو جعفر محمد بن جریر بن یزید بن کثیر بن غالب (متوفاى ۳۶3)،‌ تهذیب الآثار وتفصیل الثابت عن رسول الله من الأخبار (مسند علی)، ص ۶31، تحقیق: محمود محمد شاکر، ناشر: مطبعة المدنی ـ قاهرة.

على (علیه السلام) از رسول خدا (ص) نقل کرده است که فرمود: من خانه حکمت هستم و على در آن است.

 

طبرى در ادامه روایت را تصحیح کرده و از اشکالاتى که ممکن است بر آن شود، پاسخ می دهد:

الْقَوْلُ فِی عِلَلِ هَذَا الْخَبَرِ: وَهَذَا الْخَبَرُ صَحِیحٌ سَنَدُهُ، وَقَدْ یَجِبُ أَنْ یَكُونَ عَلَى مَذْهَبِ الآخَرِینَ سَقِیمًا، غَیْرَ صَحِیحٍ ، لِعِلّتَیْنِ: إِحْدَاهُمَا: أَنّهُ خَبَرٌ لا یُعْرَفُ لَهُ مَخْرَجٌ عَنْ عَلِیّ عَنِ النّبِیّ (ص) إِلا مِنْ هَذَا الْوَجْهِ، وَالأُخْرَى: أَنّ سَلَمَةَ بْنَ کُهَیْلٍ عِنْدَهُمْ مِمّنْ لا یَثْبُتُ بِنَقْلِهِ حُجّةٌ، وَقَدْ وَافَقَ عَلِیّا فِی رِوَایَةِ هَذَا الْخَبَرِ عَنِ النّبِیّ (ص) غَیْرُهُ ذِکْرُ ذَلِكَ.

 

سخنى در باره اشکالات این روایت:

این روایت سندش صحیح است، ممکن است بر طبق مبناى دیگران جواب داده شود که روایت دروغ و غیر صحیح است به خاطر دو اشکال. اولا: طریق دیگرى براى این روایت از على (ع) از رسول خدا (ص) شناخته نمى شود؛ثانیاً: سلمة بن کهیل از دیدگاه آنها از کسانى نیست که روایت با نقل او حجت شود. همانند على (ع) غیر او نیز از پیامبر (ص) نقل کرده‌اند.

 

اشکال اول که عدم حجیت روایت سلمة بن کهیل باشد، به هیچ وجه قابل پذیرش نیست؛ چرا که او از بزرگان تاریخ علم حدیث اهل سنت است و بخارى و مسلم در صحیحشان از او روایت نقل کرده‌اند و به جرأت می‌توان گفت که هیچ عالمى از علماى مطرح در علم رجال سنى او را ضعیف نشمرده‌اند.

 

2046-  سلمة بن کهیل أبو یحیى الحضرمی من علماء الکوفة رأى زید بن أرقم وروى عن أبی جحیفة وعلقمة وعنه.

سفیان وشعبة ثقة له مائتا حدیث وخمسون حدیثا مات  ۶۲۶ ع

سلمة بن کهیل، ثقه است و دویست و پنجاه حدیث از او (در صحاح سته) نقل شده است.

الکاشف ج ۶، ص151

 

اشکال دوم را که خود طبرى رد کرده است، این روایت با بیش از ده طریق دیگر از عبد الله بن عباس و جابر بن عبد الله انصارى نقل شده است که در ادامه به برخى از آنها اشاره خواهد شد.

 

بعد از روایت طبری سراغ همین مضمون در کتب دیگر اهل سنت میریم.

أبونعیم اصفهانى در کتاب معرفة الصحابه، این روایت را با این سند نقل کرده است:

(331)- [347] حَدّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ خَلادٍ وَفَارُوقٌ الْخَطّابِیّ، قَالا: حَدّثَنَا أَبُو مُسْلِمٍ الْكَشّیّ، حَدّثَنَا مُحَمّدُ بْنُ عُمَرَ بْنِ الرّومِیّ، حَدّثَنَا شَرِیكٌ، عَنْ سَلَمَةَ بْنِ کُهَیْلٍ، عَنِ الصّنَابِحِیّ، عَنْ عَلِیّ، قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللّهِ (ص): أَنَا مَدِینَةُ الْعِلْمِ وَعَلِیّ بَابُهَا.

الأصبهانی، ابو نعیم أحمد بن عبد الله (متوفاى1۳3هـ)، معرفة الصحابة، ج ۶، ص۶3۱، باب: مَعْرِفَةُ إِعْلامِ النّبِیّ (ص) إِیّاهُ أَنّهُ مَقْتُولٌ، المحقق: مسعد السعدنی، ناشر: دار الکتب العلمیة ـ بیروت، الطبعة: الأولى، ۲33۲م.

 

همین حدیث در کتاب فضائل الصحابه نوشته یکی از ائمه چهارگانه اهل سنت احمد حنبل آمده که با هم می‌بینیم.

احمد بن حنبل در فضائل الصحابه می‌نویسد:

(936)- [1081] حَدّثَنَا إِبْرَاهِیمُ، قَالَ: نا مُحَمّدُ بْنُ عَبْدِ اللّهِ الرّومِیّ، قَالَ: نا شَرِیكٌ، عَنْ سَلَمَةَ بْنِ کُهَیْلٍ، عَنِ الصّنَابِحِیّ، عَنْ عَلِیّ بْنِ أَبِی طَالِبٍ ، قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللّهِ (ص): "أَنَا دَارُ الْحِكْمَةِ، وَعَلِیّ بَابُهَا ".

الشیبانی، ابوعبد الله أحمد بن حنبل (متوفاى۲1۶هـ)، فضائل الصحابة، ج ۲، ص۱۳1، تحقیق د. وصی الله محمد عباس، ناشر: مؤسسة الرسالة - بیروت، الطبعة: الأولى، ۶13۳هـ – ۶89۳م.

 

پس از اینکه این روایات را با چهار سند مختلف اهل سنت دیدیم حالا بهتر این است که ببینیم چه کسانی این لقب رو درباره امیرالمومنین علی بن ابیطالب علیه السلام ذکر کرده اند.

ابونعیم اصفهانى، یکى از کسانى بود که روایت «أنا مدینة العلم» را با سند صحیح نقل کرده بود، به همین دلیل در کتاب حلیة الأولیاء در شرح حال على بن أبى طالب علیه السلام این چنین می‌نویسد:

علی بن أبی طالب. وسید القوم محب المشهود ومحبوب المعبود «باب مدینة العلم» والعلوم....

الأصبهانی، ابونعیم أحمد بن عبد الله (متوفاى1۳3هـ)، حلیة الأولیاء وطبقات الأصفیاء، ج ۶، ص ۱۶، ناشر: دار الکتاب العربی - بیروت، الطبعة: الرابعة، ۶135هـ .

 

بدر الدین عینى در شرح صحیح بخارى، به نقل از ابوالوشاء می‌نویسد که یکى از ویژگی‌هاى امیرمؤمنان علیه السلام این بود که او «دروازه علم پیامبر» بود.

ومن خواصه أي: خواص علی، رضی الله تعالى عنه، فیما ذکره أبو الشاء: أنه کان أقضى الصحابة، وأن رسول الله، صلى الله علیه وسلم، تخلف عن أصحابه لأجله، وأنه باب مدینة العلم، وأنه لما أراد کسر الأصنام التی فی الكعبة المشرفة أصعده النبی صلى الله علیه وسلم برجلیه على منكبیه، وأنه حاز سهم جبریل، علیه الصلاة والسلام، بتبوك.

العینی الغیتابی الحنفی، بدر الدین ابومحمد محمود بن أحمد (متوفاى 955هـ)، عمدة القاری شرح صحیح البخاری، ج ۶۱، ص ۲۶5، ناشر: دار إحیاء التراث العربی – بیروت.

از ویژگىهاى على (علیه السلام) بنابر آنچه که ابوالوشاء گفته است: او در میان صحابه از همه بهتر قضاوت می‌کرد، رسول خدا (ص) به خاطر او از دیگر اصحاب جدا می‌شدند (عقب می‌ماندند تا على (علیه السلام) برسد)؛ او «دروازه علم» بود؛ وقتى می‌خواست بتهاى بالاى خانه کعبه را بشکند، رسول خدا (ص) او را بر شانه‌هاى خود بلند کرد؛ در تبوک جبرئیل به جاى او به جنگ رفت و گفت سهم من براى على (علیه السلام) باشد...

 

علامه شهاب الدین آلوسى حنفى در چندین جا از تفسیرش از این لقب براى امیرمؤمنان علیه السلام استفاده کرده است که ما به دو مورد اشاره می‌کنیم.

وى در رد تحریف قرآن می‌نویسد:

وبعد إنتشار هذه المصاحف بین هذه الأمة المحفوظة لا سیما الصدر الأول الذي حوى من الأکابر ما حوى وتصدر فیه للخلافة الراشدة على المرتضى وهو باب مدینة العلم لكل عالم والأسد الأشد الذي لا تأخذه فی الله لومة لائم.

الآلوسی البغدادی الحنفی، أبو الفضل شهاب الدین السید محمود بن عبد الله (متوفاى ۶۲23هـ)، روح المعانی فی تفسیر القرآن العظیم والسبع المثانی، ج ۶، ص ۲۳، ناشر: دار إحیاء التراث العربی – بیروت.

بعد از انتشار این مصحف‌های در میان امت، که در پناه خداوند؛ به ویژه در صدر اول که بسیارى از بزرگان را در خود جاى داده بود که در آن زمان على مرتضى خلافت را به عهده گرفت، همان کسى که دروازه علم براى هر دانشمندى بود، شیر دلاور خداوند بود که در راه خداوند ملامت هیچ ملامت کننده‌اى در او تأثیر نداشت.

 

و در جاى دیگر می‌نویسد:

وأن من وهب سبحانه له من أمته قوة قدسیة یهب سبحانه له ما تتحمله قوته منه وقد سمعت ما سمعت فی النقباء والنجباء ویمكن أن یكون قد علم علیه الصلاة والسلام ذلك أمثالهم ومن هو أعلى قدرا منهم کالأمیر علی کرم الله تعالى وجهه وهوباب مدینة العلم بطریق من طرق التعلیم.

روح المعانی ج ۲۳، ص ۶۲3

اگر خداوند به کسى از امت رسول خدا (ص) قدرت قدسى بدهد، به اندازه‌اى می‌دهد که او تحمل و طاقتش را داشته باشند، چه بسیار شنیده‌ایم در باره نقیبان و برگزیدگان. ممکن است که رسول خدا (ص) یاد داده باشد به امثال این افراد و به کسانى که برتر از آنها بوده‌اند؛ مثل امیر على (علیه السلام) که او دروازه علم بود، با یکى از راههاى یادگیرى. (رسول خدا (ص) با یکى از روشها به او یاد داده بود.)

 

نظر علمای اهل سنت را در مورد این که چه کسی مدینه العلم بوده دیدیم و فهمیدیم مرجعیت علمی ایشان در بین مذهب اهل سنت اثبات شده است.

این حدیث شریف چون روشن کننده خیلی از مسائل هست از جمله افضلیت و اعلمیت امیرالمؤمنین علیه السلام بر خلفا و کل صحابه درصدد حذف این روایت شریف از کتب اهل سنت برآمدند که به یک نمونه بسنده می‌کنم.

طبق نقل برخی از بزرگان اهل سنت این روایت با تعبیر «أنا مدینة العلم و علی بابها» در سنن ترمذی نقل شده بوده ولی از آن جایی که وجود چنین روایتی آن هم در صحیح ترمذی با مذاق و اعتقادات پیروان مکتب خلفا سازگاری نداشته است، بهترین راه مقابله با آن را حذف آن از اصل کتاب دیده‌اند و متأسفانه این روایت بعدها توسط دیگران و در چاپ های بعدی حذف شده است.

برای این مدعا بنده از خود اهل سنت چند تا شاهد آوردم که بیان کردند این روایت در کتاب ترمذی هست.

 

شاهد اول: ابن اثیر جزری (630هـ):

6489 (ت ـ علی بن أبی طالب رضی الله عنه) أن رسول الله صلی الله علیه وسلم قال «أنا مدینة العلم، و علیّ بابُها». أخرجه الترمذي.

ابن أثیر الجزری، المبارک بن محمد ابن الأثیر (متوفاى511هـ)، معجم جامع الأصول فی أحادیث الرسول، ج7، ص 437، ح  6489، تحقیق محمد الفقی، دار احیاء التراث العربی، بیروت، الطبعة الرابعة، 1404.

از رسول خدا (ص) روایت شده است که فرمود: من شهر علمم و علی درآن است. این روایت را ترمذی نقل کرده است.

 

شاهد دوم: جلال الدین سیوطی (911هـ):

این عالم بزرگ اهل سنت در کتاب تاریخ الخلفاء می‌نویسد:

وأخرج البزار والطبرانی فی الأوسط عن جابر بن عبد الله وأخرج الترمذی والحاکم عن علی قال قال رسول الله صلى الله علیه وسلم : «أنا مدینة العلم وعلى بابها».

السیوطی، جلال الدین أبو الفضل عبد الرحمن بن أبی بکر (متوفای 911هـ)، تاریخ الخلفاء، ج 1، ص 170، تحقیق: محمد محی الدین عبد الحمید، ناشر: مطبعة السعادة - مصر، الطبعة: الأولى، 1371هـ - 1952م.

بزار و طبرانی در اوسط از جابر بن عبد الله و ترمذی و حاکم از علی (علیه السلام) روایت کرده اند که رسول خدا (ص) فرمود: من شهر علمم و علی در آن است.

 

شاهد سوم: احمد بن حجر هیثمی (974هـ):

وی در کتاب الصواعق المحرقه این گونه می‌نویسد :

الحدیث التاسع أخرج البزار والطبرانی فی الأوسط عن جابر بن عبد الله والطبرانی والحاکم والعقیلی فی الضعفاء وابن عدي عن ابن عمر والترمذي والحاکم عن علی قال قال رسول الله «أنا من مدینة العلم وعلی بابها» ...

الهیثمی، ابوالعباس أحمد بن محمد بن علی ابن حجر (متوفاى97۳هـ)، الصواعق المحرقة علی أهل الرفض والضلال والزندقة، ج ۲، ص ، ۳57، تحقیق عبد الرحمن بن عبد الله الترکی - کامل محمد الخراط، ناشر: مؤسسة الرسالة - لبنان، الطبعة: الأولى، 1417هـ - 1997م.

روایت نهم: بزار و طبرانی در اوسط از جابر بن عبد الله انصاری، و طبرانی و حاکم و عقیلی در ضعفاء و ابن عدی از ابن عمر، و ترمذی و حاکم از علی روایت کرده اند که رسول خدا (ص) فرمود : من شهر علمم و علی در آن است.

 

شاهد چهارم : ابن تیمیه:

ابن تیمیه نیز از کسانی است که می گوید حدیث مدینة العلم در سنن ترمذی نقل شده است!!!

ومما یروونه عن النبى انه قال: «أنا مدینة العلم وعلى بابها» فأجاب هذا حدیث ضعیف بل موضوع عند أهل المعرفة بالحدیث لکن قد رواه الترمذى وغیره ومع هذا فهو کذب.

ابن تیمیه الحرانی الحنبلی، ابوالعباس أحمد عبد الحلیم (متوفاى  2۲9هـ)، احادیث القصاص، ص 29، تحقیق: محمد الصباغ، ناشر: المکتب الإسلامی.

از مطالبی که (شیعیان) نقل می کنند آن است که رسول خدا (ص) فرمودند: «انا مدینة العلم وعلى بابها»؛ ابن تیمیه در پاسخ گفت : این روایت ضعیف است و در نزد اهل معرفت به حدیث روایتی دروغ!!! اما با این همه این روایت را ترمذی و غیر او نقل کرده اند با این حال این روایت دروغ است!!!

 

حالا جناب ابن تیمیه و دوستداران ابن تیمیه و ابن عبدالوهاب اگر این حدیث دروغ است چرا هفده طریق دارد اگر دروغ است چرا جوابی ندارید و در صدد حذف روایت برآمدید و کتبتان را تحریف کردید؟!

حالا اینکه این روایت را از سنن ترمذی حذف کرده اند یه طرف ماجرا و طرف دیگر عوض کردن متن کتاب است.

در سنن ترمذی موجود بعد از ذکر روایت «أنا دار الحکمة وعلی بابها» آمده است که:

قال رسول اللّهِ صلى الله علیه وسلم أنا دَارُ الْحِكْمَةِ وَعَلِیّ بَابُهَا قال هذا حَدِیثٌ غَرِیبٌ مُنْكَرٌ

 

اما محب الدین طبری نقل می کند که نظر ترمذی آن است که این روایت حسن است !!!

وی در مورد این روایت می نویسد :

ذکر أنه باب دار الحكمة: عن علی رضی الله عنه قال قال رسول الله صلى الله علیه وسلم ( أنا دار الحكمة وعلی بابها ) أخرجه الترمذي وقال حدیث حسن.

الطبری، ابوجعفر محب الدین أحمد بن عبد الله بن محمد (متوفاى694هـ)، ذخائر العقبى فی مناقب ذوی القربى، ج 1، ص 77، ناشر: دار الکتب المصریة – مصر. (طبق برنامه الجامع الکبیر).

در مورد این مطلب که علی درب خانه حکمت است: از علی روایت شده است که رسول خدا (ص) فرمودند: من خانه حکمتم و علی درب آن استاین روایت را ترمذی نقل کرده و آن را حسن می داند !!!

 

خب برادران و خواهران گرامی تا اینجا ثابت شد در کتب اهل سنت این روایت به هفده طریق، که خود بیانگر عدم ضعف این روایت است که ما چند نمونه اش را اوردیم. دوم اینکه این روایت را حذف کرده‌اند و دچار تحریفات شدید شده است. سوم اینکه از نظر بسیاری از علما لقب باب مدینه العلم متعلق به حضرت امیر المؤمنین علی بن ابی طالب علیه السلام بوده است.

ما این روایت شریف را در منابع اهل سنت بررسی کردیم و صحتش را اثبات کردیم.

ان شاءالله در جلسه بعد به شرط حیات نظر شیعیان را مورد بررسی قرار می‌دهیم.

اللهم صل علی محمد و آل محمد و عجل فرجهم

والسلام علیکم و رحمه الله و برکاته

 

ارائه دهنده: محمد کلهری

 

0
ديدگاه