in the name of god

دسته بندی ها

تبلیغات و حمایت ها

0

0

17

۲۶ شهریور ۱۳۹۶

تاریخ دقیق شهادت حضرت زهرا صلوات الله علیها چه روزی است؟

تاریخ شهادت حضرت زهرا سلام الله علیها

تولید شده در سایت ندای شیعه

عظم الله أجورنا وأجوركم وجعلنا الله وإياكم من الطالبين بثأره مع وليه المنتظر المهدي أرواحنا فداه وعجل الله فرجه الشريف.

مبدا و منشا درماندگی و متحیر ماندن در روز شهادت سرورمان حضرت زهرا ی بتول (که صلوات خدا بر او و ارواح ما فدای ایشان باشد) به دلیل تعدد روایات درباره این امر است.و این تعدد در بسیاری از وقایع تاریخی، مشهور است. مانند تاریخ شهادت حضرت رسول الله (ص) و تاریخ ولادت ها و از دنیا رفتن امامام مطهر (صلوات الله علیهم)؛ نه تنها این ها بلکه حتی تاریخ به هلاکت رسیدن دشمنان ایشان نیز از این قبیل است.

این بدان معنی نیست که ائمه (ع) خودشان این اختلاف را قرار دادند ؛ قطعا کلام همگی آنها یک چیز یکسان و واحد بوده _ مگر مواردی که استثنائا نیاز بوده که مثلا گفته ای از باب تقیه بیان شود _ و قطعا این اختلاف به علت اختلاف راویان به وجود آمده و همچنین سختی در کار تالیف و جمع آوی در آن زمان، و فشارهای زیاد حاکمانی که از آمد و شد مستقیم با اهل بیت (ع) ممانعت می کردند، علاوه بر این ها عواملی مثل فراموشی و عدم تثبت و در هم آمیختن و خلط در موضوعات هم وجود داشت.

 

این همان چیزیست که فقها هرگاه حکم شرعی ای را استنباط میکنند و همچنین هرگاه در تاریخ تحقیق میکنیم، با آن مواجه هستیم . و در اینجا موضوع شهادت حضرت زهرا (س) می آید.

درباره مشخص کردن روز و تاریخ شهادت حضرت زهرا (س) روایات متعددی آورده شده که از جمله آنها (به موارد زیر اشاره می شود) :

1_ در سوم ماه جمادی الثانی . و در دلائل الامامه و مسار الشیعه و مصباح المتهجد و الاقبال و بحار الانوار و مصادر دیگر آورده شده:

 

جمادي الآخرة يوم الثالث منه كانت وفاة فاطمة بنت محمد صلى الله عليهما سنة إحدى عشرة

مصباح المتهجد - الشيخ الطوسي - ص 793

إقبال الأعمال : روينا عن جماعة من أصحابنا ذكرناهم في كتاب التعريف للمولد الشريف إن وفاة فاطمة ( عليها السلام ) صارت يوم ثالث جمادى الآخرة .

بحار الأنوار - العلامة المجلسي - ج 43 ص 196

مصباح الكفعمي ، المصباحين : في الثالث من جمادى الآخرة كان وفاة فاطمة ( عليها السلام ) سنة إحدى عشرة

بحار الأنوار - العلامة المجلسي - ج 43 ص 215

 

 

2- در بیستم ماه جمادی الثانی . در الاقبال و... آورده شده :

قال محمد بن همام : وروي أنها قبضت لعشر بقين من جمادى الآخرة

بحار الأنوار - العلامة المجلسي - ج 43 ص 171

 

3_ در سوم ماه رمضان بود. در کشف الغمه آورده شده.

وقيل ماتت في سنة إحدى عشرة ليلة الثلاثاء لثلاث ليال من شهر رمضان وهي بنت تسع وعشرين سنة أو نحوها

كشف الغمة في معرفة الأئمة - علي بن أبي الفتح الإربلي - ج 2 ص 125

 

4_ در بیست و یکم ماه رجب بود. آن طور که در المصباح آورده شده.

، وفي اليوم الحادي والعشرين كانت وفاة الطاهرة فاطمة عليها السلام في قول ابن عياش

مصباح المتهجد - الشيخ الطوسي - ص 812

این چیزیست که در تشخیص روز شهادت آورده شده. اما دسته دیگری از روایات وجود دارند که مدتی که بین روز شهادت رسول الله (ص) و بین روز شهادت دختر ایشان حضرت زهرا (س) هست رو مشخص کردند. و آن (به شرح زیر است) :

 

1- مدت 95 روز. در کشف الغمه  و کفایه الاثر و ....

وحدثنا محمد بن عبد الله ، قال : حدثنا أبو علي محمد بن همام ، قال : روى أحمد بن محمد البرقي ، عن أحمد بن محمد بن عيسى الأشعري القمي ، عن عبد الرحمن بن أبي نجران  ، عن عبد الله بن سنان ، عن ابن مسكان ، عن أبي بصير ، عن أبي عبد الله جعفر بن محمد ( عليهما السلام ) قال : ...وبعد وفاة أبيها خمسة وتسعين يوما ، وقبضت في جمادى الآخرة يوم الثلاثاء لثلاث خلون منه ، سنة إحدى عشرة من الهجرة ( صلوات الله وسلامه عليها وعلى أبيها وبعلها وبنيها )

دلائل الامامة - محمد بن جرير الطبري ( الشيعي ) - ص 79

بحار الأنوار - العلامة المجلسي - ج 43 ص 10

كفاية الأثر - الخزاز القمي - ص 65

 

 

2- مدت 75 روز. در کافی شریف و....

الكافي : محمد بن يحيى ، عن أحمد بن محمد ، عن ابن محبوب ، عن ابن رئاب عن أبي عبيدة قال : سأل أبا عبد الله ( عليه السلام ) بعض أصحابنا عن الجفر فقال : هو جلد ثور مملوء علما قال له : فالجامعة ؟ قال : تلك صحيفة طولها سبعون ذراعا في عرض الأديم مثل فخذ الفالج فيها كل ما يحتاج الناس إليه ، وليس من قضية إلا وهي فيها حتى أرش الخدش . قال : فمصحف فاطمة ( عليها السلام ) ؟ قال : فسكت طويلا ثم قال : إنكم لتبحثون عما تريدون وعما لا تريدون إن فاطمة مكثت بعد رسول الله ( صلى الله عليه وآله ) خمسة وسبعين يوما وكان دخلها حزن شديد على أبيها وكان جبرئيل يأتيها فيحسن عزاءها على أبيها ويطيب نفسها ويخبرها عن أبيها ومكانه ، ويخبرها بما يكون بعده في ذريتها وكان علي ( عليه السلام ) يكتب ذلك فهذا مصحف فاطمة ( عليها السلام ) .

بحار الأنوار - العلامة المجلسي - ج 43 ص 195

بصائر الدرجات - محمد بن الحسن بن فروخ ( الصفار ) - ص 174

الكافي - الشيخ الكليني - ج 1 ص 241

الكافي : العدة ، عن أحمد بن محمد ، عن الحسين بن سعيد ، عن النضر ، عن هشام بن سالم ، عن أبي عبد الله ( عليه السلام ) قال : سمعته يقول : عاشت فاطمة بعد رسول الله ( صلى الله عليه وآله ) خمسة وسبعين يوما لم تر كاشرة ولا ضاحكة تأتي قبور الشهداء في كل جمعة مرتين : الاثنين والخميس ، فتقول ( عليها السلام ) : ههنا كان رسول الله وههنا كان المشركون .

الكافي : علي ، عن أبيه ، عن ابن أبي عمير ، عن هشام مثله .

بحار الأنوار - العلامة المجلسي - ج 43 ص 195

الكافي - الشيخ الكليني - ج 1 ص 458

 

3- مدت 40 روز. در الاحتجاج روضه الواعظین و...

روضة الواعظين : مرضت فاطمة ( عليها السلام ) مرضا شديدا ومكثت أربعين ليلة في مرضها إلى أن توفيت ( صلوات الله عليها )

روضة الواعظين - الفتال النيسابوري - ص 151

 

و در میان جمع آوری بین دو دسته، به نتایج زیر میرسیم :

روایت مشهورتر از دسته اول آن است که روز شهادت را در سوم ماه جمادی الآخر آورده است. و آن هم روایتی است از امام صادق (ع) با سند معتبر ، و شیخ مفید در مسار الشیعه هم به آن تصریح کرده بود.

دو روایت 1 و 2 از دسته  دوم که سخن از مدتی آورده در واصل هر دو یک روایت هستند. به این دلیل که کلمه (تسعین) یعنی نود و (سبعین) یعنی هفتاد با هم در نوشتار عربی قدیم که بدون نقطه بوده است مطابق بودند. اما منشا و مبدا اشکال را اهالی جامعه حدیثی برای اصول روائی قدیمی تفسیر و دریافت میکنند. به این صورت که یک شکی هست در اینکه لفظ همان (تسعین) بوده که به همان صورت هم مکتوب شده، و پیش بینی شک دیگری هم هست که لفظ همان (سبعین) بوده و به همان شکل مکتوب و ثبت شده. با توجه به این هم روایت در اصل یک روایت است و آن هم سندش صحیح است از امام صادق (ع) . همچنین مشابه آن روایت از امام باقر(ع) و از امیرالمومنین (ع) است.

در تطبیق دادن روایت مشهور در دسته اول با روایت صحیح تر در دسته دوم، خلاصه میکنیم و آن این است که روز شهادت آن حضرت صلوات الله عليها در روز سوم از جمادی الثانی می باشد ؛ چون زمان بین شهادت پیامبر صلی الله علیه و آله و بین شهادت ایشان صلوات الله عليها، 95 روز است؛یعنی در سوم جمادی الثانی و این چیزی است که با روایت مشهورتر مطابقت دارد وارجح و قوی تر است . اما روایات دیگر ضعیف تر از این است برای آن مویدی که آن را تقویت کند وجود ندارد ، همانگونه که شهرت کمتری دارد و صحت سند آن کمتر است.

کلام  مرحوم مجلسی اعلی الله مقامه :

علامه مجلسی پس نقل برخی روایت که بعضا با تاریخی که اهل سنت نقل کرده اند یا با تواریخ مشهور اختلاف دارد می گویند: امکان ندارد که بیشتر تاریخ های ولادت و شهادت و مدت عمر شریف ایشان را تطابق دهیم با تاریخی که در خبر صحیح وارد شده که حضرت بعد از پیامبر صلی الله علیه وآله 75روز زندگی کردند. پس اگر وفات پیامبر ( صلى الله عليه وآله ) در 28 صفر باشد، با این حساب تاریخ وفات حضرت در اواسط جمادی الاولی می شود و اگر تاریخ وفات پیامبر( صلى الله عليه وآله ) را در 12ربیع الاول حساب کنیم همانطور که اهل سنت نقل کرده اند، وفات حضرت در اواخر جمادی الاول می شود.و آنچه که ابوالفرج از امام باقر( عليه السلام ) نقل کرده که زمان حیات حضرت بعد از پیامبر ( صلى الله عليه وآله ) سه ماه بوده، امکان تطبیق آن با آن چیزی که مشهور است یعنی اینکه وفات در سوم جمادی الثانی است، وجود ندارد و دلیل بر آن هم روایتی که در خبر ابوبصیر از امام صادق ( عليه السلام ) بر حسب نقل آقای طبری(شیعه) است ، می باشد که در تاریخ شهادت، بحثی از روزهای اضافه تر به میان نیاورده اند.

بيان : أقول لا يمكن التطبيق بين أكثر تواريخ الولادة والوفاة ومدة عمرها الشريف ، ولا بين تواريخ الوفاة وبين ما مر في الخبر الصحيح أنها ( عليها السلام ) عاشت بعد أبيها خمسة وسبعين يوما إذ لو كان وفاة الرسول ( صلى الله عليه وآله ) في الثامن والعشرين من صفر كان على هذا وفاتها في أواسط جمادى الأولى ، ولو كان في ثاني عشر ربيع الأول كا ترويه العامة كان وفاتها في أواخر جمادى الأولى ، وما رواه أبو الفرج ، عن الباقر ( عليه السلام ) من كون مكثها بعده ( صلى الله عليه وآله ) ثلاثة أشهر يمكن تطبيقه على ما هو المشهور من كون وفاتها في ثالث جمادى الآخرة ، ويدل عليه أيضا ما مر من خبر أبي بصير ، عن أبي عبد الله ( عليه السلام ) برواية الطبري بأن يكون ( عليه السلام ) لم يتعرض للأيام الزائدة لقلتها والله يعلم .

بحار الأنوار - العلامة المجلسي - ج 43 ص 216

 

لحظه وداع:

امام صادق علیه السلام از اجداد مطهرشان نقل میکنند که: حضرت زهرا سلام الله علیها بین مغرب و عشا از دنیا رفتند؛ و از عبدالله بن حسن از جد گرامیشان نقل است که فرمودند: فاطمه سلام الله علیها وقتی که به حالت احتضار در آمدند و لحظات پایانی عمرشان را سپری میکردند،ناگاه نگاه عمیقی انداخت و فرمود: سلام بر جبرئیل ، سلام بر رسول الله صلی الله علیه و آله ، خداوندا با رسولت؛ خداوندا در بهشت رضوانت و همسایگی ات و منزلت دارالسلام... سپس فرمود: آنچه را که می بینم تو نیز می بینی؟ گفته شد: چه می بینی؟فرمود: این‌ها انبوه موکب فرشتگان آسمانها  و این جبرئیل و این رسول خدا که می فرماید: ای دخترم بیا جلو که آنچه پیش رو داری، برای تو بهتر است.

مصباح الأنوار : عن جعفر بن محمد ، عن آبائه ( عليهم السلام ) قال : ماتت فاطمة ( عليها السلام ) ما بين المغرب والعشاء وعن عبد الله بن الحسن ، عن أبيه ، عن جده ( عليه السلام ) أن فاطمة بنت رسول الله ( صلى الله عليه وآله ) لما احتضرت نظرت نظرا حادا ثم قالت : السلام على جبرئيل ، السلام على رسول الله ، اللهم مع رسولك ، اللهم في رضوانك وجوارك ودارك دار السلام ، ثم قالت : أترون ما أرى ؟ فقيل لها ما ترى ؟ قالت : هذه مواكب أهل السماوات ، وهذا جبرئيل ، وهذا رسول الله ، ويقول : يا بنية أقدمي فما أمامك خير لك .

وعن زيد بن علي ( عليه السلام ) أن فاطمة ( عليها السلام ) لما احتضرت سلمت على جبرئيل وعلى النبي ( صلى الله عليه وآله ) وسلمت على ملك الموت ، وسمعوا حس الملائكة ، ووجدوا رائحة طيبة كأطيب ما يكون من الطيب .

 

و از زید بن علی علیه السلام نقل است که گفت: فاطمه سلام الله علیها وقتی محتضر گردید، بر جبرئیل و بر پیامبر صلی الله علیه و آله و ملک الموت سلام عرض نمودند و حس ملائکه را حس نمودند و بوی خوشی استشمام شد که خوش بو تر از آن نبود.

بحار الأنوار - العلامة المجلسي - ج 43 ص 200

 

 

اما سیره و روش شیعیان و دوستداران ، اقامه مراسم عزا حضرت زهرا صلوات الله عليها و ارواحنا فداه   بیشتر بصورت عمومی است. پس اینجا فاطمیه اول و دوم وسوم ، با اینکه در خیلی از مناطق بجز فاطمیه اول و دوم وجود ندارد،  برپا می شود.

اینان بخاطر شدت محبتشان به حضرت زهرا (صلوات الله عليها) در حق خودشون کوتاهی می کنند؛ مگر در شهادت این حضرت در هر روزی که ممکن است باشد و برای این این مناسبت ها را به این نحو منظم ساخته اند.

 

پس فاطمیه اول مستند به روایتی است که تاریخ بین شهادت پیامبر (صلى الله عليه وآله) و بین شهادت حضرت زهرا سلام الله علیها را  چهل روز شمرده است.

و فاطمیه دوم مستند به روایتی است که مدت را 75 روز معرفی کرده. یعنی در 13 جمادی الاول

و فاطمیه سوم مستند به روایت 95 روز است ؛ یعنی در روز سوم جمادی الثانی ؛ و این از دیدگاه برخی علما قوی تر به نظر می رسد.  والله العالم

 

و علی ای حال، برپایی این مناسبت های بزرگ، و پرداختن به ذکر مصیبت های حضرت زهرا (سلام الله علیها) بیشتر در مراسم های عمومی برگزار بشود که این بهتر از بسنده کردن به ذکر او و یادبود مظلومیت های ایشان در یک مناسبت است. بلکه شایسته است این مراسمات زیاد برگزار شوند ؛پس قطعا اینها کمترین چیزی است که وفاداری شیعیان به شفیعه روز جزا ، که ارواح همه عالم فدای خاک پای قدمشان باشد، تقدیم می گردد.

 

کرار- ندای شیعه

0
ديدگاه